Niks te zain

Doodstil, zo hait dat streekje hoezen bie Zandeweer. En zo hait brug, woar Canadezen laangs mozzen om Zandeweer ook te bevrijden.
’t Haar wel laank duurt. Vief laange joaren veurdat de Duutsers votjagd werden. En aal dij vief joar mozzen, ook as wie kinder, zwiegen. Drij onderdoekers bie ons pa en moe aan toavel? “Nait over proaten heur!” ’n Zak koren op zolder? En dat euliemeulentje? “Stil wezen. Want aans wordt pa oppakt deur NSB’ers of deur Duutsers.” En ’t kraantje, dat ons moeke votstopt onder etensborden ien kaast? “Proat deur nooit over heur!”
Mor nou? ’s Mörgens vro wer der al schoten ien verte. “Da’s bie Doodstil. Bevrijders monnen nog over brug.”, zee pa. “Den bennen dij Canadezen ook gauw bie ons ien Zandeweer.”, raip zuster Annie dij wat older was as ik. Pa laip al weer koamer oet. Ien toen kon hai meschain wel zain of der ook n bult soldoaten bie Botterdaip touhillen. “En?” vroug mien moe, dou pa terugkwam. “Nee, niks te zain.”, zee pa. Hai schoof bie ons aan toavel want wie mozzen nog broodeten.
Ien ’t mörgengebed vroug pa aan God de Heer of ons bevrijden nait al te stoer verlopen mog. Noa ’t eten laip pa al weer noar toen. Mien zuske der achteraan. “Hier blieven.”, raip moe. ’t Is te gevoarluk. Kiek, doar is pa al weer. En Jan?” “Nog niks te zain. Allain ’n stuk of vief Duutse soldoaten. Dij runden bie ons hoes laangs. Zai smeten aal heur geweren ien ’t Mijster Moar. Krieg ist verlohren.”, bromde pa. “Ik vis geweren wel weer te ’t wotter oet. Meschain ken ondergrondse ze nog bruken.”
Zo glee ons dag veurbie. En dou, ienains? Weer schoten, mor dichterbie. Veurdeur vloog open en ’n riegje Duutsers störmde deur ons hoes. Dou achterdeur weer oet. Vot.. vot… toen deur... sloot over… ’t bouwland ien. Klös… klös… opnijs ’n rieg soldoaten deur gaang. Voele gezichten, modder op uniförms en aan heur schounen. As jachthonden stoven zai achter Duutsers aan. Wie stonnen ien koamerdeur en zagen ’t gebeuren. Dit waren ze dus, de echte Canadezen.
Dou was ’t mor ’n hoanetree of bolderde al ’n tank deur dorp. Een tank mit Canadezen! Wat ’n volk laip doar omtou. Al gauw laipen wie ook boeten. Der laipen ook ’n stuk of wat soldaten noast tank. Dij dailden sigaretten oet. Ain vroug aan Aukje van de bakker: “How do you do?” En Aukje zee: “Hail best, hou gait ’t mit joe?” Ienains ston der ’n soldoat noast mie. Hai lachte vrundelk en hai zee: “For you.” Dou haar ‘k al ’n hail blok sukkeloa ien handen. Soldoat was al weer vot. Ik laip noar hoes. Wie waren bevrijd; doar haren wie toch om beden?

Tinie Heeringa-Norden, Hoogkerk

Tinie (met strik) en zus Annie

Tinie voor haar ouderlijk huis in Zandeweer (2005)

Barmerheerd voor de brand in 1959

In oude stukken komt de heerd meermalen voor onder de naam Bormer in de rechtstoel in Zandeweer. Hij staat aan de noordzijde van de grotendeels afgegraven en westelijk van de buurtschap Doodstil gelegen wierde, naast Hoijckingaheerd in Marlaent

In 1959 ging Barmerheerd in vlammen op. De brand was ontstaan door het verplaatsen van een machine terwijl de stroomkabel er nog inzat. Hierdoor is er kortsluiting ontstaan, waardoor al gauw het rieten dak vlam vatte.
De schuren werden in 1960 herbouwd en het woonhuis volgde in 1961.

Okke Kluun
(Kantens , 1813 - Groningen , 12 april 1838) is de laatste Groninger die ter dood veroordeeld is.

Zijn naam leeft voort in de uitdrukking: "Hest meer geluk had as Okke Kluun, want dij mos hangn" (Je hebt meer geluk gehad dan Okke Kluun, want die moest hangen), gezegd als iemand aan een ongeluk is ontsnapt. Een variant is: "Doar bist beter of komen as Okke Kluun, want dij mos hangn". Soms (in beide gevallen) gevolgd door: "tot hai doodstil hing". Dit laatste als verwijzing naar de plaats met die naam.

Okke Geerts Kluin had namelijk in 1837 de weduwe Marijke Arends Taaisma vermoord om aan geld te komen. De moord gebeurde in het dorp Doodstil , na een avondje drinken in Uithuizen , waarbij Okke zijn geld verspeelde bij het kaarten. Volgens een andere versie had hij het geld juist nodig om te gaan kaarten.

Op 12 april 1838 werd hij voor dit vergrijp op de Grote Markt opgehangen.
Zijn doodshemd wordt bewaard in het Groninger Museum .

Doodshemd van Okke Kluun

Volgens gegevens afkomstig uit het boederijboek van 1952 moet dit alles gebeurd zijn op de Maarlandhoeve.
Echter volgens de huidige bewoners, en diverse andere personen, is dit niet juist. En moet dit gebeurd zijn in een woning aan het eind van het zandpad, die toen des tijds nog onder Doodstil viel.

Okke Kluun mout hangen
Op 12 april 1838 werd op Grootmaart in Stad, der aine op te knuppen, de leste doodstraf in de pervinsie voltrokken. De belangstellen was meroakel. Gain wonder. Leste terechtstellen haar ook ja in 1824 ploatsvonden.
d'Ongelokkege was d'in 1813 in Kannes geboren Okke Kluun. Op 17 april 1837 haar e de 55-joarege Marijke Arends Bisschop-Teisman in heur hoeske nabij Doodstil mit n biele de kop inhaauwgd. t Haar Okke om heur geld te doun west; getugen haren hom op Oethoester baistenmaart van dij dag monter gokken en innemen zain. De vreugde was van körte duur: soavonds wer e in t Veerhoas deur veldwachter Proem aanholden. Op n boerenkare wer e, mit twij veldwachters om zoktou, noar Stad brocht. Overaal stonden der lu bie de weg langes om de moordenoar te zain kinnen. Volgens overlevern zol Kluun oat volle borst vers aine van psaalm zezze zongen hebben: O Heer, Gij zijt weldadig/ straf mij niet/ straf mij niet ongenadig ......' Mor op moudwillege doodslag ston de doodstraf. n Verzuik om groatsie wer deur keunenk Willem I ofwezen. En zo kwam der n inde aan t leven van - zoas de Pervinsioale Grunneger Kraante van 13 april 1838 gevuileg schreef: 'eene inwoner van een onzer bloeijendste en grootste dorpen, zonder eenig onderwijs opgegroeid, als een wilde van Afrika's Binnenlanden konde lezen noch schrijven, bezocht nooit school, katechizatie of kerk en werd zo een speelbal zijner onbeteugelde driften.'
Kluun leefde noa zien iezelk inde nog wieder in de zegswieze "Doar bist beter ofkommen as Okke Kluun, want dij mos hangen".

In n old hoeske bie t brogje over t Helwerdermoar nabij Doodstil slaig Okke Kluun Marijke Arends Bisschop-Teisman mit n biele de hazzens in

bovenstaande gegevens en foto zijn afkomstig uit het boek 'Anno Grunn'

't brogje over Helwerdermoar, tegenwoardigetied.