zondag, juni 25, 2017

Maarlandhoeve Havenweg 54 Uithuizen

Bewoners : J. Beukema en G. Boonstra
Grootte : 3.83.85 ha
Gebouwen : 1840 huis, 1854 schuur en 1926 verlenging schuur

De aan de Oude- Meedstermaar grenzende landerijen worden vroeger Maarland genoemd. Hieraan dankt de tegenwoordige boerderij, onttrokken aan de landbouw, zijn naam.
De plaats ontstaat in de negentiende eeuw op voormalig pastorieland van de hervormde gemeente Uithuizen. Aanzet daartoe is de bouw omstreeks 1839 / 40 van een fors en hoog onderkelderd landhuis door Adolf Niklaas Eikema (1803-1851), deurwaarder en landeigenaar. Voorheen was hij landbouwer op Tocama doch als zijn vrouw in 1839 sterft, moet hij elders een heenkomen zoeken. Aldus laat hij het voorname huis aan het Boterdiep bouwen. In 1840 ging de schuur door brand verloren.
Adolf N. Eikema hertrouwt met Alegunda Eikema (†1846) en daarna met haar zuster Marika Eikema. De beide zusters zijn familie van Adolf Eikema.

Na de dood van haar man in 1851 laat de weduwe M. Eikema de goederen, een omvangrijke hoeveelheid, in 1852 veilen. Kopers van het huis aan het Boterdiep met 2.51.80 ha land worden Jan Sierts Huizinga (1821-1877) en zijn vrouw Eltje Pieters Boukema (1827-1914). Zij zijn in 1850 getrouwd en de vrouw is een dochter van Pieter E. Boukema en Itje D. Huizinga. De koopsom bedraagt ƒ 4.850,-. In 1853 kopen Jan S. Huizinga en zijn vrouw 2.99.10 ha aangrenzende pastorieland  van Klaas Jans Wieringa en zijn vrouw Roelfien Bernardus Scholtens voor de prijs van ƒ 3.250,- tegen een huur van ƒ 35,-. In 1854 plaatsten zij een nieuwe schuur achter het huis, een schuur die in 1924 werd verlengd. In de schuur bevindt zich een sluitsteen met hun initialen JSH en EPB en het bouwjaar 1854. Op een tweede sluitsteen staan de initialen BJH van hun dochter Bouke Jans Huizinga
Uit de boedelscheiding in 1856 van de overleden ouders op Boukemaheerd verkrijgen zij 3.40.40 ha land met daarop een keuterboerderijtje, staande ten oosten van de Oudetil. Er is dan 8.91.30 ha grond bij de boerderij in gebruik.
Jan Sierts Huizinga overlijdt in 1877 en de boerderij komt daarna op naam van zijn vrouw Eltje Pieters Boukema. Zij hebben vier dochters, terwijl twee zoons op jeugdige leeftijd overlijden. Van de dochters trouwt Elizabeth Jans Huizinga (1858-1944) met de 20 jaar oudere Evert Lambert Klei (1838-1912) uit Usquert. Uit dit huwelijk worden zes kinderen geboren.
Klei koopt in 1897 op persoonlijke titel 1.60.90 ha pastorieland voor ƒ 1.250,- van de erven Jan Eikes Leeuw.
In 1895 laat de bejaarde moeder Eltje Pieters Huizinga-Boukema, die op de boerderij inwoont een nieuw huis bouwen ten oosten van de doopsgezinde kerk aan de Schoolstraat en zij gaat daar wonen met haar ongehuwde dochter. De plaats aan het Boterdiep blijft echter op haar naam staan. De weduwe Huizinga-Boukema overlijdt in 1914 en uit de boedelscheiding verkrijgt dochter Elizabeth Klei-Huizinga – in 1912 weduwe geworden – de boerderij aan de Havenweg voor ƒ 14.000,-. Het karakteristieke keuterboerderijtje bij de Oudetil wordt in het voorjaar van 1927 afgebroken.
De weduwe Klei-Huizinga sterft in 1944, waarna boedelscheiding in 1950 volgt. De ongehuwde kinderen Trientje Eltiena (1897-1960) en Pieter Klei (1900-1987) verkrijgen het bedrijf, waarbij Trientje notarieel laat vastleggen dat haar aandeel in de boerderij na haar dood zal overgaan op broer Pieter. In 1960 verkoopt Pieter Klei 1.11.00 ha land aan de gemeente Uithuizen voor de bouw van een zuiveringsinstallatie.
Vier jaar later wordt de plaats met 9.49.97 ha land overgedaan aan Everhardus Offeringa, fabrikant te Groningen en gehuwd met Ijbeltje Bosgra. Zij kopen de op de boerderij rustende beklemming in 1982 af bij de Nederlandse Hervormde gemeente Uithuizen. Gedurende bepaalde tijd verhuurt Offeringa het land en de schuur aan de lagere technische school te Uithuizen voor het geven van praktijklessen aan leerlingen. Na opheffing van genoemde school volgt enkele jaren leegstand.
De eigenaar verkoopt het complex met 3.83.85 ha lang in 1993 aan Jacobus Beukema (*1960), in 1992 getrouwd met Grietje Boonstra (*1961). Marinus Cornelis de Winter koopt de resterende 5 ha.
Het redelijk gaaf gebleven woonhuis zal een grondige renovatie ondergaan. De schuur en het bijbehorende land krijgen, na een ruim opgezette inrichting, een recreatieve bestemming met o.a. een camping die in 1999 is geopend.
De geschiedenis van het complex is uitvoerig behandeld in het geschrift “Maarlandhoeve te Uithuizen” (1996) door A. Bolt. Tevens stelde deze een inventaris samen van het niet grote, doch wel intressante huisarchief.

Tijdens de renovatie zijn in de paardenschuur drie grafstenen gevonden, deze grafstenen lagen met de tekst naar onderen en werden als soort van bestrating gebruikt. Men vermoedt dat deze grafstenen van het kerkhof zijn verwijderd omdat ze teveel ruimte innamen in het familiegraf.
Inmiddels liggen ze tentoongesteld in een rustig hoekje van de camping.


van links naar rechts:
Siert Jans Huizinga zoon van Jan Sierts Huizinga en Eltje Pieters Boukema.
Jan Sierts Huizinga nalatend zijn echtgenoot Eltje Pieters Boukema.
Pieter Jans Huizinga zoon van Jan Sierts Huizinga en Eltje Pieters Boukema.



De boerderij is onder meer erkend als een rijksmonument vanwege de hoge mate van gaafheid van het pand zowel aan de buiten- als aan de binnenzijde, vanwege de verzorgde detaillering, het materiaalgebruik en de zeldzame lindenovaal. Ook wordt de boerderij gewaardeerd als een voorbeeld van het soort traditioneel aangelegde woonhuizen uit de eerste helft van de 19e eeuw, met de in later jaren aangebrachte veranderingen.

    In het keuter boerderijtje bij de Oudetil vind in 1837 een gruwelijke moord plaats. Okke Geerts Kluin (1813-1838), kostganger bij de toenmalige bewoner Drewes Bisschop en zijn vrouw Marijke Teisman, bracht de vrouw om het leven. Kluin wordt ter dood veroordeeld en het vonnis is voltrokken door ophanging op de Grote Markt te Groningen op 24 april 1838. Het was de laatste terechtstelling op deze wijze in de provincie Groningen.
 
 


Bovenstaande gegevens zijn grotendeels afkomstig uit diverse boerderij boeken zoals bijv.: "Boerderijen op Het Hogeland", uitgegeven door
Stichting Boerderijenboek Het Hogeland en "Boerderijenboek Middelstum-Kantens", uitgegeven door Stichting Boerderijenboek Middelstum-Kantens.